Küllenmiş anılar... ve chopin!

1935-37 yılları arasında, Türkiye'de Konservatuvarın kurulması ve müzik sorunları ile ilgilenmesi için, ATATÜRK tarafından çağırılan ünlü kompozitör Prof. Paul Hindemîth, bu okulun, bir yabancı uzman gözetiminde eğitime bağlanmasını önerdi. Binası yapılıp gerekli hazırlıklar tamamlandıktan sonra, 1938-39 eğitim yılında Müzik Bölümü eğitime G.E.E'de başladı. Bölümün başına, Hindemith'in tavsiyesi ile Hitler Almanya’sını terk edip gelen Prof. Eduard Zuckmayer getirildi.

O zamanki adı ile Gazi "Orta/Lise Öğretmen" ve Terbiye Enstitüsü olan okulun Müzik Şubesi açılmış oldu.

Öğretim Kadrosu şöyle oluşturuldu:

Bölüm şefi: Eduard Zuckmayer

Bernhard Klein, Eva Klein Franke, Bedri Zavaç, Fuat Koray, Ahmed Adnan Saygun, Halil Bedii Yönetken,Cevat Memduh Altar, Nurullah Şevket Taşkıran, Ekrem Zeki Ün, Hayri Akay, Saip Egüz, Veysel Arseven, Halil Bedii Yönetken, Necil Kâzım Akses, Ferhunde Erkin, Ulvi Cemal Erkin, Mesut Cemil, Necdet Remzi Atak, Leyla Atak, Azize Işık (Duru), Cezmi Erinç. Halil Onayman, Bülent Arel, Aziz Gürerk, Saadet İkesus, Enver Kapelman, Mahmut Ragıp Gazimihal, Gültekin Oransay

(öğrencileri olduğum için ne kadar şanslı olduğumu çok sonraları anlayabildiğim değerli hocalarımdan  burada adını görebildiklerimin  isimlerini belirttim.) 

*****

Gazi Eğitim Enstitüsünde okuduğum yıllarda, (henüz "üniversite" adı ile anılmıyordu…) müzik bölümü ana binadan hayli uzak, tamamı ile çam ormanlarının içinde, erguvan ağaçlarının arasında, adı sonraları "Zuckmayer Binası" na dönüştürelecek olan uzunca bir L harfi görünümünde iki katlı, 4 salon ve 45 odası olan bir bina idi..
"L" harfinin kısa olan bölümünün alt katında büyük olmayan, mini bir amfi şeklinde salon vardı sahnesinde kuyruklu bir steinway piyano dururdu..

Salonun karşısında ise profesör Eduard Zuckmayer'in odası vardı.. aslında evi demek daha doğru olurdu. Bahçe ile aynı hizada,  alabildiğine uzanan hafif meyilli çam ormanının seyredildiği, yerlere kadar tüm duvarları cam olan bu odaya bayılırdım.. Odanın ortasından, çekme kattaki tek odaya dönerek çıkılan bir merdiven vardı.. Fanus gibiydi benim için.. Fazla ışık almayan loş, ve her zaman hafif patates haşlaması kokan bu salona girme hakkına sahip tek kız öğrenciydim. Çünki bölüm şefimiz karşı cinsinden olanlardan pek hoşlanmayan hatta onları hırpalamaktan zevk alan bir sadist idi bize göre.. Adını Reşat Nuri Güntekin'in (*) "Bir Kadın Düşmanı" adlı romanındaki kahramandan esinlenerek "homongolos" koymuştuk!
Diğer erkek olan öğrencileri de yıldırmıştı ter koktukları için ve bulduğu pek çok sebepten!!.. Huysuzdu ve ödümüz kopardı.. Odasının çift tarafa açılan sürgülü kapısının o acaip açılma sesini duyduğumuzda kaçacak delik arardık..

Ben haftada 12 saatimi bu odada geçirirdim. Çünki benim piyano hocam Zuckmayer'di .. onun odasında onun izni ile piyano çalışmalarımı yapar, onun arkamda başıma dikilip yanlışlarımı düzeltmesini beklerdim.. Bana ilk öğrettiği parçalarda biri Chopin'in impromtusu idi.. 4 ay sürmüştü çalmayı öğrenişim.. deşifre edişime hayran olmuştu ama bu 4 ay boyunca canıma okumuştu.. andante.. piyano.. adagio… allegro allegretto… şşşşşş piyanoooo!! piyanosimo… diyerek!..


Ben o salon büyüklüğündeki loş odasında, kuyruklu piyanoya geçtiğimde, o da sallanan ceviz koltuğuna oturur yüzünü ormana sırtını bana dönerek çaldığım parçaları tempo tutarak dinlerdi.. yanlış bastığım her notanın adını ve değerini arkası dönük oturduğu yerden söyleyerek beni büyülerdi..
... "kelebek" derdi bana!!.. şubenin helezonvari üst kat merdiveninden aşağı kadar merdiven trabzanından kayarak indiğim için.. :)  
Üç yıl boyunca onun odasının eksilmeyen öğrencisi oldum.. derse başlamadan çalınacak veya deşifre edilecek parça her ne olursa olsun önce chopin'i çalmamı isterdi.. İlk olarak İmpromptu!.. ve o, ormanı seyre dalıp gittiğinde, ben chopin'in,  pek çoğunda vatanının istilâsına duyduğu isyanını dile getirdiğini öğrendiğim  bestelerini seslendirmeye çalışırdım..


Bir karlı kış sabahı odasındaki yere kadar inen o muhteşem  camın yarısına kadar gelmiş karları seyrederken birden, “tıpkı böyle bir gündü” diye anlatmaya başladı.. çalmayı bırakınca hırçınlaştı almanca bağırdı.. "oh my dullibegot".. devam et devam..." dedi.. O zaman o anlatmaya başladığını bana değil kendisine anlattığını anladım.. Ve o zaman onun neden bu parçayla bu kadar kederlendiğini anladım. Onu bir başkasını tercih ederek terk eden karısını unutamayışına tüm ruhumla üzüldüm..  Nasıl çaldıysam o gün, o anlattığı süre içinde  içimden neler geçtiyse, o gencecik, o saf, o el değmemiş yüreğimden… Çalmam bittiğinde kalktı gelip elimi elleri arasına aldı sonra serçe parmağımı hafifçe öpüp “aferin kelebek chopin'i hep böyle çal” dedi..

Başıma gelen ve zaman zaman sağ kolumun, kafasına göre asi takılıp sözümü dinlemez olmasına sebep olan o kazadan sonra.. artık klâsik müziği icra edemediğim için,  sadece dinleyerek hâtıraları saygı ile anar oldum..
Ve özellikle Chopin'i!..


Belki sizler de bu pazar, Pazarınıza limon sıkıldığını düşünmeden o parçayı dinlemek istersiniz!! ..  

 (*)  =  Burada daha önce yanlış yazdığım yazar adını düzeltmemi sağlayan Seden'e teşekkür ediyorum.